Wzmocnienie odporności społecznej i potencjału NGO w polskim systemie ochrony ludności
Piąta edycja konkursu grantowego POP Fund skupiła się na strategicznym wsparciu organizacji pozarządowych, nakierowanym na budowanie efektywnej współpracy z systemem ochrony ludności i obrony cywilnej. Głównym założeniem programu było podniesienie gotowości polskiego społeczeństwa na sytuacje kryzysowe. Grantobiorcy udowodnili, że sektory społeczny i pozarządowy odgrywają kluczową rolę w mobilizowaniu lokalnych grup – charakteryzują się dużą elastycznością, są blisko ludzi i potrafią błyskawicznie reagować na pojawiające się zagrożenia.
Zakres wsparcia i budżet
W ramach konkursu udostępniono dwie ścieżki finansowania: małe projekty o budżecie do 50 000 zł oraz średnie z dofinansowaniem od 50 do 100 000 zł. Spośród 126 złożonych wniosków wymogi formalne spełniło 118 i to one poddane zostały szczegółowej ocenie merytorycznej. Wyniki ogłoszone 30 września 2025 roku wyłoniły 39 zwycięskich inicjatyw z całej Polski. Łączna alokacja środków wyniosła 2 730 000 zł, a zaplanowane działania bezpośrednio objęły zasięgiem ponad 26 000 osób.
Działania realizowano w trzech głównych obszarach priorytetowych:
- Edukacja: Inicjatywy podnoszące wiedzę i umiejętności personelu NGO oraz lokalnych społeczności w zakresie ochrony ludności.
- Infrastruktura i sprzęt: Zakup wyposażenia niezbędnego do sprawnego prowadzenia działań ratowniczych i osłonowych.
- Budowa zdolności operacyjnych: Wsparcie w planowaniu, organizacji i kształtowaniu struktur zdolnych do działania w warunkach kryzysowych.
Mierzalny wzrost gotowości i rozwój procedur
Skuteczność programu potwierdzają wyniki oceny przeprowadzonej wśród grantobiorców. Przed przystąpieniem do realizacji projektów organizacje oceniały swoją ogólną gotowość na kryzysy na poziomie 5,3 w skali do 10 punktów, natomiast po zakończeniu działań wskaźnik ten wzrósł do poziomu 8 punktów. Szczególnie spektakularny wynik odnotowano w obszarze wewnętrznych regulacji – ocena posiadania i stosowania formalnych procedur kryzysowych wzrosła niemal dwukrotnie, z 3,9 do 7,35 punktu.
Inkluzywność i wrażliwość społeczna
Jednym z najważniejszych wyróżników tej edycji było dotarcie do grup społecznych, które często bywają pomijane w standardowych procedurach zarządzania kryzysowego. Projektami objęto m.in. osoby Głuche (zapewniając materiały w Polskim Języku Migowym), osoby starsze i z niepełnosprawnościami (w tym seniorów dotkniętych skutkami powodzi w powiecie kłodzkim), młodzież z obszarów zagrożonych wykluczeniem oraz rodziny zastępcze.
Ważnym elementem było także wsparcie uchodźców i migrantów poprzez szkolenia z pierwszej pomocy prowadzone m.in. po ukraińsku, hiszpańsku czy angielsku. Wyjątkowym walorem okazała się bezpośrednia wymiana doświadczeń z partnerami z Ukrainy, którzy podzielili się unikalną wiedzą na temat funkcjonowania i niesienia pomocy w warunkach wojennych.
Trwałe rezultaty i niezależność technologiczna
Realizacja projektów pozostawiła po sobie trwały dorobek materialny, kadrowy i edukacyjny. W regionie opolskim uruchomiono autonomiczny przemiennik radiowy na Kopie Biskupiej, uniezależniający łączność od awarii sieci komórkowych, a w Wielkopolsce powstało pierwsze Mobilne Centrum Pomocy Dzieciom w Sytuacjach Kryzysowych. W wielu lokalizacjach wdrożono zasilanie awaryjne ze stacjami słonecznymi i łącznością Starlink, zainstalowano defibrylatory AED w przestrzeniach publicznych oraz stworzono mobilne rezerwy sprzętowe, takie jak cysterny na wodę czy drony termowizyjne.
Trwałość inicjatyw zabezpieczono również poprzez rozwój kadr: wyszkolono setki instruktorów pierwszej pomocy, liderów lokalnych oraz licencjonowanych pilotów dronów, którzy będą przekazywać wiedzę dalej bez potrzeby dodatkowego finansowania. Ponadto opracowano ogólnodostępne podręczniki, poradniki dwujęzyczne oraz procedury wolontariatu kryzysowego.
Integracja z systemem państwowym
Ważnym, choć stanowiącym wyzwanie elementem projektów było dążenie do zawierania przez NGO formalnych porozumień z organami ochrony ludności na podstawie art. 19 ustawy o obronie cywilnej. Mimo że w wielu przypadkach procesy administracyjne wymagały więcej czasu, części organizacji (m.in. w Lublinie, Ustroniu czy Jeżowie Sudeckim) udało się pomyślnie podpisać umowy, a inne potwierdziły swoją obecność w systemie na mocy odrębnych przepisów branżowych. Wypracowane relacje stanowią solidny fundament pod dalszą współpracę służb państwowych z sektorem pozarządowym.
Podsumowanie i perspektywy
Patrząc na osiągnięte rezultaty, czujemy ogromną satysfakcję i dumę z zaangażowania organizacji uczestniczących w ostatniej edycji POP Fund. Wypracowane rozwiązania, nowa infrastruktura oraz zdobyta wiedza pozostaną trwałym kapitałem, podnoszącym bezpieczeństwo i odporność lokalnych społeczności na sytuacje kryzysowe. Z wielkim entuzjazmem patrzymy w przyszłość – doświadczenia 5. edycji stanowią dla nas doskonały fundament do planowania kolejnych odsłon programu POP Fund i dalszego rozwijania wsparcia wszędzie tam, gdzie będzie ono najbardziej potrzebne.
Projekty w ramach edycji „Odporność” zostały sfinansowane dzięki Fundacji PKO Banku Polskiego oraz Fundacji ORLEN poprzez fundusz POP Fund
